{"id":128,"date":"2024-12-03T13:11:49","date_gmt":"2024-12-03T13:11:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.elifkartal.com\/?p=128"},"modified":"2024-12-03T14:24:43","modified_gmt":"2024-12-03T14:24:43","slug":"bin-beyin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/2024\/12\/03\/bin-beyin\/","title":{"rendered":"Bin Beyin"},"content":{"rendered":"\n

\u0130\u015fte Jeff Hawkins\u2019in orijinali \u201cA Thousand Brains<\/strong>\u201d olan T\u00fcrkiye\u2019de Yakamoz Kitap\u2019tan \u00e7\u0131kan \u201cBin Beyin<\/strong>\u201d kitab\u0131. Her zaman belirtti\u011fim gibi insan beyni ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar \u00f6zel ilgi alan\u0131na giriyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar gere\u011fi insan beyni yapay zek\u00e2, makine \u00f6\u011frenmesi, derin \u00f6\u011frenme gibi konular da ara\u015ft\u0131rma yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Yapay zekan\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri s\u00f6ylendi\u011fi insan beyinden esinlenmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi (her ne kadar \u00e7o\u011fu bilim insan\u0131 taraf\u0131ndan savunulmasa da) g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, i\u015fte bu kitap bilgisayar bilimleri okuyucular\u0131 i\u00e7in de \u00f6nemli bir kaynak niteli\u011finde.<\/p>\n\n\n\n

Kitab\u0131 yazar\u0131n da belirtti\u011fi gibi genel olarak \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ay\u0131rabiliriz. \u0130lk b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nan yazar taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan \u201cbin beyin teorisi\u201d. Kitapta en genel anlam\u0131 ile insanlarda \u00f6\u011frenme nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fiyor? biz d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l alg\u0131l\u0131yoruz, \u00f6\u011freniyoruz? gibi sorular cevaplan\u0131yor. Elbette bu sorulara cevaplar bug\u00fcne kadar kullan\u0131lan teoriler ile yazar\u0131n ortaya koydu\u011fu bin beyin teorisi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak anlat\u0131l\u0131yor. Bu gibi konular\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de her alandan ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya merakl\u0131 okuyucuya arka plan olmas\u0131 ad\u0131na bir altl\u0131k olu\u015fturulmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Evrimsel s\u00fcre\u00e7te beynin eski k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00fczerine yenilerinin evrimle\u015ferek daha karma\u015f\u0131k davran\u0131\u015flar sergileyebilecek hale gelmi\u015f oldu\u011fu fikri mevcut olup, i\u015fte bu beynin en yeni k\u0131sm\u0131 yeni d\u0131\u015f katman anlam\u0131na gelen neokorteks<\/strong> olarak tan\u0131t\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fte temel bilgi birikimi olu\u015fturulma s\u00fcrecinde neokorteks ile bir hayli i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 olacak, neokorteks hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011freneceksiniz. Beni etkileyen bilgilerden bir tanesi neokorteks hacminin beynin hacminin y\u00fczde yetmi\u015fini kapsamas\u0131 oldu\ud83d\ude31 Evet belki bu bilgi bir \u00e7ok sinirbilimci ya da n\u00f6rolog i\u00e7in olduk\u00e7a s\u0131radan ama beni olduk\u00e7a etkiledi. Kitapta neokorteksle ilgili herkesin kendine g\u00f6re etkileyici ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015feyler bulaca\u011f\u0131dan \u015f\u00fcphem yok \u263a\ufe0f<\/p>\n\n\n\n

Kitapta neokorteks (ya da yeni beyin \ud83e\udde0 \u2764\ufe0f\u263a\ufe0f) ve eski beyin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 da olduk\u00e7a ilgimi \u00e7ekti. Kitapta verilen \u00f6rnekleri kendimle ili\u015fkilendirerek \u00f6rnek vermem gerekirse yakla\u015fan do\u011fum g\u00fcn\u00fcmde ya\u015fayaca\u011f\u0131m ikileme at\u0131fta bulunabilirim. Do\u011fum g\u00fcn\u00fc pastas\u0131 \ud83c\udf82 Bir pasta size sunuldu\u011fuda bu pastaya kar\u015f\u0131 koyamamak, \u00e7\u0131lg\u0131nca yemek istemek! Bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar eski beyin ile ili\u015fkilendirilmi\u015f. Bu s\u0131rada bize \u201cbak! bunu yersen \u015fu kadar kalori alacaks\u0131n \u015fimdi yedi\u011fine de\u011fmeyecek! o kadar spor yapt\u0131n!\u201d diye i\u00e7ten i\u00e7e bizi mant\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6nlendiren ise neokorteks!<\/p>\n\n\n\n

Kitap boyunca kortikal s\u00fctun ve referans \u00e7er\u00e7evesi gibi kavramlar\u0131 ve nihayet t\u00fcm bu kavramlardan sonra da yazar\u0131n bin beyin teorisini \u00f6\u011freneceksiniz. Burada da geleneksel bak\u0131\u015f ile sunulan bir giri\u015f mevcut yani neokorteksin i\u015fleyi\u015fi, hiyerar\u015fik \u00f6\u011frenme d\u00fczeni, anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bu i\u015fleyi\u015fe bizler yapay sinir a\u011flar\u0131 ve derin \u00f6\u011frenme konular\u0131ndan zaten hakimiz. Bilginin hiyerar\u015fik olarak i\u015flenmesi, \u00f6nce en basit par\u00e7alar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve ard\u0131ndan bu par\u00e7alar\u0131n kullan\u0131larak daha b\u00fcy\u00fck daha karma\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bin beyin teorisi ise bize asl\u0131nda neokorteksin herhangi bir nesne ile ilgili bir \u00e7ok modelinin oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla neokortekste bu modelleri \u00f6\u011frenebilen bir \u00e7ok farkl\u0131 yap\u0131n\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ayr\u0131ca yaln\u0131zca g\u00f6rme ile de\u011fil, \u00f6rne\u011fin hareket etme, i\u015fitme gibi farkl\u0131 duyularla sayesinde neokortekste farkl\u0131 modellerin saklanabilece\u011fi belirtilmi\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla, modeller birbirine e\u015fit de\u011fil, birbirini tamamlay\u0131c\u0131 yap\u0131da oldu\u011fu ifade edilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Kitab\u0131 okuduktan sonra sizler de benim gibi acaba benim alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m d\u00fcnya modeli ile bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya modeli ayn\u0131 m\u0131 acaba diye sorgulayabilirsiniz. D\u00fcnya modelinin \u00f6z\u00fcnde \u00f6rne\u011fin benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm k\u0131rm\u0131z\u0131? benim koklad\u0131\u011f\u0131m \u00e7i\u00e7ekler ya da duydu\u011fum s\u0131cakl\u0131k herkes i\u00e7in ayn\u0131 m\u0131? diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Kitab\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise biraz daha yapay zek\u00e2 ile ilgili konulara yer verilmi\u015f. Elbette g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k teknoloji anlam\u0131nda hemen hemen her alanda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yapay zek\u00e2n\u0131n tam anlam\u0131yla nas\u0131l olu\u015fturulabilece\u011fi konusuna ili\u015fkin iki temel yol sunulmu\u015f. Tam beyin haritalama ve organik beynin teknoloji ile g\u00fc\u00e7lendirilmesi (beynin makinalar ile birle\u015ftirilmesi). Bizim de asl\u0131nda derslerde anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi asl\u0131nda \u015fu anda s\u00fcper yapay zek\u00e2 geli\u015ftirilmi\u015f durumda de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla bu konuda bir endi\u015fe duymam\u0131za da gerek yok. Yazar bu konular\u0131 kitapta biraz da insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini dikkate alarak olduk\u00e7a g\u00fczel ifade etmi\u015f. Kitab\u0131n sonuna do\u011fru olas\u0131 distopya senaryolar\u0131, bu gibi durumlarda insano\u011flunun bilgi miras\u0131n\u0131n nas\u0131l aktar\u0131labilece\u011fi \u00fczerine bilim destekli f\u00fct\u00fcrist d\u00fc\u015f\u00fcnceler yer almaktad\u0131r. Kitapta beynin inan\u00e7lar\u0131 nas\u0131l olu\u015fturdu\u011fu ve yanl\u0131\u015f inan\u00e7lar\u0131n nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebildi\u011fi konusu da ilgimi \u00e7ekti (do\u011frudan tecr\u00fcbe edememe, \u00e7eli\u015fen kan\u0131tlar\u0131 umursamama ve viral yay\u0131lma).<\/p>\n\n\n\n

Yazar kitab\u0131n sonunda merakl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in kaynak\u00e7a da sunmu\u015f. Bu da edinilen bilginin ileriye ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in g\u00fczel bir rehber olmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Ben kitab\u0131n T\u00fcrk\u00e7e versiyonunun san\u0131yorum ilk bask\u0131s\u0131n\u0131 okudum. 2024 yaz\u0131yordu. Kitab\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisinde ne yaz\u0131k ki \u00e7ok say\u0131da yaz\u0131m hatas\u0131 mevcut. Kitab\u0131n kesinlikle bir defa daha ba\u015ftan sona okunarak yeni bask\u0131lar\u0131n\u0131n daha temiz \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 na\u00e7izane tavsiye ediyorum. Bir de \u00e7evirde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm rahats\u0131z edici bir durum muhtemelen orijinalinin \u201cspike\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm terimin kitapta \u201cdiken\u201d olarak \u00e7evrilmi\u015f olmas\u0131. N\u00f6ronun kendi dikenini \u00fcretmesi\u2026 gibi ya da \u2026 bir akson \u00fczerinden ge\u00e7en diken bir sinapsa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda\u2026 gibi ifadeler ge\u00e7iyor. Baz\u0131 terimlerin, \u00f6zellikle teknoloji alan\u0131nda bunu s\u0131k\u00e7a ya\u015f\u0131yoruz, T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirisi ne yaz\u0131k ki tam oturmuyor ya da tam olarak terimi kar\u015f\u0131lam\u0131yor (hele ki uzman olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir alanda T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z). Ben sinirbilimci ya da n\u00f6rolog de\u011filim ancak bu spike teriminin T\u00fcrk\u00e7eye diken olarak ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Belki spike i\u00e7in bir uzmana dan\u0131\u015f\u0131larak daha uygun bir kavram kullan\u0131labilir ya da kitapta terimin orijinali spike kalabilir. Ayn\u0131 \u015fekilde, san\u0131yorum kitab\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru sadece tek bir yerde vard\u0131, \u201cmakine \u00f6\u011frenmesi\u201d yerine \u201cmakine \u00f6\u011frenimi\u201d kullan\u0131lm\u0131\u015f. Burada da \u201cmakine \u00f6\u011frenmesi\u201d tercih edilebilir. Bunlar, kitab\u0131n yay\u0131nevine bir sonraki bask\u0131 i\u00e7in na\u00e7izane tavsiyelerimdir. Kitapta verilen bilgileri ilgi \u00e7ekici ve de\u011ferli buldu\u011fumdan, bu kitab\u0131n gelecekteki okuyucular\u0131n\u0131n da kitab\u0131 keyifle okutmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilerimi dikkate almalar\u0131n\u0131 rica ederim \ud83d\ude07<\/p>\n\n\n\n

Herkese \u015fimdiden keyifli okumalar diliyorum.<\/p>\n\n\n\n

Kitap \u00f6ncesinde daha fazla bilgi i\u00e7in David Eagelman’\u0131n Inner Cosmos with David Eagelman seriinden Jeff Hawkins ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi “Does your brain have one model of the world or thousands?<\/a>” adl\u0131 videoyu izleyebilirsiniz.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130\u015fte Jeff Hawkins\u2019in orijinali \u201cA Thousand Brains\u201d olan T\u00fcrkiye\u2019de Yakamoz Kitap\u2019tan \u00e7\u0131kan \u201cBin Beyin\u201d kitab\u0131. Her zaman belirtti\u011fim gibi insan beyni ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar \u00f6zel ilgi alan\u0131na giriyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar gere\u011fi insan beyni yapay zek\u00e2, makine \u00f6\u011frenmesi, derin \u00f6\u011frenme gibi konular da ara\u015ft\u0131rma yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Yapay zekan\u0131n ba\u015f\u0131ndan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[119,58,120,121,21,20],"class_list":["post-128","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kitaponerileri","tag-a-thousand-brains","tag-beyin","tag-bin-beyin","tag-jeff-hawkins","tag-makine-ogrenmesi","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":137,"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.elifkartal.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}